Close
23B/9 Nguyễn Tri Phương Ba Đình, Hà Nội
+84-967-355-266 info@rabomark.com
Nguồn gốc và lịch sử phát triển của hạt quinoa

Lịch sử phát triển hạt quinoa là một câu chuyện dài từ được tôn sùng từ hàng ngàn năm trước, bị lãng quên và phá hủy bởi sự xâm lần từ bên ngoài rồi cuối cùng trở lại mạnh mẽ và được cả thế giới công nhận giống như bản chất đã có từ hàng ngàn năm trước. 

Về nơi cội nguồn của hạt quinoa

Câu chuyện của hạt quinoa bắt đầu từ Bolivian Altiplano, sơn nguyên hùng vĩ ở dãy núi Andes . Ở nơi cao hơn mực nước biến 2 đến 3 dặm này, các Quechua (ngày nay là người Inca) và Aymara (một dân tộc tồn tại trước cả người In-ca) vẫn sinh sống ở nơi thuần hóa và canh tác cây diêm mạch (quinoa) cũng như khoai tây và nhiều loại cây trồng bản địa khác. Có lẽ bạn chưa được bao giờ nghe tới các hạt oca, arracacha, kañawa, isaño, papaliza, và nhiều hơn nữa.

Ảnh: Sơn nguyên Bolivian Altiplano – Source: International Traveller Magazine

Ở phía bắc, xung quanh Hồ Titicaca, bạn sẽ gặp những ngày ấm áp và những đêm lạnh. Độ cao từ 10.000 feet trở lên. Ở đây bạn sẽ quan sát nhiều loại cây trồng và gia súc khác nhau: khoai tây, lúa mạch, đậu lima, cừu, lợn, bò sữa, thậm chí cả chuột lang nhà (nuôi lấy thịt). Bạn có thể thấy một cây quinoa, nhưng bạn sẽ khó có thể tìm thấy một con lạc đà không bướu, mặc dù chúng đã được thuần hóa trong khu vực này.

LLmas được nuôi xung quanh ở hồ Titicaca – Source: Flickr

Du lịch phía Nam và nhiệt độ lạnh và khí hậu khô hơn. Bò và cừu nhường chỗ cho lạc đà không bướu và alpacas. Vùng đất được bao phủ bởi cây bụi và cỏ, mặc dù nếu bạn đi qua vùng núi Sajama, bạn có thể nhìn thấy khu rừng cao nhất thế giới. Thậm chí vẫn còn, cây cối nhỏ bé và còi cọc so với những gì bạn có thể nghĩ đến như một cái cây. Hầu hết các loại cây trồng sẽ không thể phát triển ở đây, nhưng loài lạc đà không bướu vui vẻ sống sót trong thảm thực vật tự nhiên, cũng như họ hàng hoang dã, vicuñas.

 Là một du khách, bạn có thể chọn ghé thăm Salar de Uyuni, nơi có những cánh đồng muối lớn nhất thế giới, tạo thành cảnh quan tuyệt vời – nghĩa là biển muối.

Cánh đồng muối Salar de Uyuni – Source: Wikipedia

Ở đây, ở phía Nam Altiplano, gần những cánh đồng muối, nơi người ta phát hiện ra quinoa đang phát triển để xuất khẩu.

Ở những khu vực khác ở Bolivia có thể trồng nhiều loại cây trồng khác nhau và chăn nuôi gia súc có lợi nhuận cao hơn. Nhưng ở đây, có rất ít phát triển. Theo Kerssen, “Quinoa đặc biệt phù hợp với các khu vực có ‘khí hậu khắc nghiệt’ như miền nam Altiplano – có thể chịu được mức độ hạn hán, độ mặn, gió, mưa đá và sương giá, trong đó các loại cây trồng khác sẽ bị hư hỏng. Được đặc trưng bởi lượng mưa rất ít, hơn 200 ngày băng giá mỗi năm và đất nghèo dinh dưỡng.

Quinoa at Salar de Uyunir – Source: Voyages et Passions

Lịch sử của khu vực này, và con người nơi đây, đã được hầu như gắn bó với tài nguyên thiên nhiên và khí hậu. Vào thời kỳ tiền Columbian, người Andean có được chế độ ăn uống cân bằng bằng cách buôn bán rộng rãi với hàng xóm của họ ở các độ cao khác nhau, thường dựa trên quan hệ họ hàng.

Điều này đã bị phá vỡ khi người Tây Ban Nha tìm thấy mỏ bạc gần đó vào năm 1545. Trong những thế kỷ tiếp theo, một tỷ lệ rất lớn của dân số địa phương đã bị giam giữ trong lao động nô lệ trong các mỏ, và nhiều người không bao giờ quay trở lại. Người Tây Ban Nha cũng thiết lập haciendas (đồn điền) ở nhiều nơi trong nước, trong đó người bản xứ trồng để sản xuất lương thực và làm giàu có cho các chủ đất trắng (white landowner). Các đồn tiếp tục tồn tại lâu sau sự độc lập của Bolivia, cho đến cuộc cách mạng Bolivia năm 1952.

Giữa các mỏ khai thác và đồn điền quan hệ họ hàng truyền thống và tổ chức cộng đồng đã bị cắt đứt ở hầu hết ở Bolivia. Tuy nhiên, khí hậu khắc nghiệt và điều kiện nông nghiệp nghèo nàn cho gây khó khăn cho các giống cây trồng châu Âu làm cho quinoa vẫn có thể phát triển mạnh mẽ bên ngoài hệ thống đồn điền.

Trong quãng thời gian này, đất đai được quản lý tập trung. Các đồng cỏ bằng phẳng được sử dụng như một khu chăn thả cho llamas và alpacas, và việc trồng quinoa đã diễn ra trên các sườn núi trên sườn đồi mà Kerssen giải thích là “được phân bổ bởi các cơ quan chức năng địa phượng dựa trên nhu cầu của gia đình”. Hãy nhớ rằng, trước thời kì cơ giới hóa trong nông nghiệp, lượng cung lao động ương ứng với số lượng miệng trong gia đình. Hệ thống quản lý truyền thống này đảm bảo rằng mỗi cánh đồng bị bỏ hoang trong nhiều năm sau khi trồng một vụ quinoa cho phép đất nghèo dinh dưỡng phục hồi dưỡng chất trong đất và ngăn ngừa sâu bệnh.

Trong nhiều thế kỷ và cho đến gần đây, những người bản xứ ở Bolivia thường bị bỏ quên bởi thế giới bên ngoài hoặc bị áp bức bóc lột.. Ngay cả sau khi người thiểu số da trắng ở Bolivia thành lập chính phủ của chính mình, Người dân tộc bản địa vẫn là một tầng lớp dưới ở nước họ. Các thực phẩm bản địa lành mạnh như llama và quinoa được coi là thực phẩm “dơ bẩn” các món ăn truyền thống của người Andes được xem như là một rào chắn trong sự phát triển của đất nước.

Câu chuyện của hạt quinoa hiện đại bắt đầu.

Sự thay đổi đầu tiên bắt đầu vào những năm 1970. Thời điểm chấm dứt  thời kỳ Chiến tranh Lạnh , Hoa Kì bắt đầu giới thiệu hạt giống lai, thuốc trừ sâu, phân bón, thủy lợi và máy kéo ở các nước Nam Bán Cầu.

Kế hoạch ban đầu cho Bolivia, được Mỹ vạch vào cuối những năm 1940, đã không có quá nhiều hi vọng cho những nông dân nghèo ở miền nam Altiplano và môi trường khắc nghiệt mà họ đang sống. Sau cuộc Cách mạng Bolivia năm 1952, chính phủ mới thành công đã thuyết phục Hoa Kỳ họ đã đang đấu tranh chống lại chủ nghĩa cộng sản. Hoa Kỳ đã hỗ trợ họ với số tiền viện trợ khổng lồ. Trong một vài năm viện trợ của Hoa Kỳ chiếm một phần tư ngân sách quốc gia Bolivia. Trong khi Miền Nam Altiplano không nằm trong diện được tập trung hỗ trợ tuy nhiên cũng không bị cắt đứt hoàn toàn. Vào những năm 1970, những máy kéo đầu tiên đã đạt đến vùng trồng quinoa. “Việc giới thiệu chiếc máy kéo này là một thay đổi lớn đối với quinoa và sự chuyển đổi môi trường”, Kerssen ghi nhận.

Có 2 lý do cho sự ghi nhận trên. Thứ nhất, máy kéo không thể hoạt động trên những sườn đồi bậc thang nơi mà quinoa được trồng theo truyền thống, do đó việc sản xuất quinoa chuyển đến các bãi cỏ phẳng, nơi mà các đàn llama theo truyền thống thường thả chăn. Sử dụng sức kéo truyền thống hiệu quả hơn sử dụng máy kéo khi mà máy kéo làm dinh dưỡng trong đất nghèo nàn và thoái hóa. Tuy nhiên điều đó có nghĩa là không được sử dụng máy kéo nhưng đó là là một nhân tố cần cân nhắc khi canh tác trên đất “mỏng manh, cát và đất đỏ núi lửa của miền nam Altiplano, được đặc trưng bởi độ mặn cao, sự khan hiếm chất hữu cơ và khả năng duy trì độ ẩm thấp “, như Kerssen mô tả chúng. Ngoài ra, đất của các sườn đồi phía trước, nơi trước đây quinoa trồng, chứa nhiều đất sét, chất dinh dưỡng và chất hữu cơ hơn là sỏi đá. Vì vậy, máy kéo không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến độ màu mỡ của đất, chúng cũng cần phải di chuyển từ các vùng đất tốt hơn đến những vùng đất tồi tệ hơn.

Trong khi đó, nhập khẩu viện trợ lương thực của Mỹ đã thay đổi chế độ ăn uống quốc gia từ thực phẩm Andestruyền thống sang các sản phẩm lúa mỳ rẻ tiền, được chế biến từ Mỹ. Ngay cả ngày hôm nay, bất cứ ai đến Bolivia cũng sẽ thấy những nhà cung cấp bán những bao bì bánh quy trắng nhỏ trên đường phố. Bạn sẽ rất may mắn nếu bạn tìm thấy bất cứ ai bán chiếc bánh lớn (bánh mì lúa mì), vì nó không phải là tiêu chuẩn. Vào thời điểm đó, khi những máy kéo đầu tiên xuất hiện, Bolivia vẫn cách xa hàng thập kỉ với sự bùng nổ của quinoa. Trong những năm 1980, người dân phải trải qua thời kì mà dưới ảnh hưởng của Hoa Kỳ, chính phủ của họ áp đặt chế độ thắt chặt kinh tế nghiêm trọng. Với sự suy thoái kinh tế ở miền Nam Altiplano, nhiều người đã bỏ đi. Những người còn lại đã có một thời gian khó khăn để tiếp tục các hoạt động nông nghiệp thâm dụng lao động, như chăn nuôi. Và, tất nhiên, với ít lao động xung quanh, máy kéo trở nên cần thiết hơn cho những người đang cần chúng.

Việc xuất khẩu Quinoa sang Hoa Kỳ bắt đầu vào năm 1984. Thoạt đầu, nó không dễ chế biến theo cách thủ công và sản phẩm cuối cùng vẫn còn vị đắng của vỏ saponin . Sau đó, thậm chí bạn có thể tìm thấy một hòn đá nhỏ trong bao hạt quinoa của bạn chứng tỏ nó đã được tuốt rất thủ công bằng tay Với sự hỗ trợ từ bên ngoài, một hợp tác xã được hình thành bởi các cộng đồng sản xuất quinoa, đã tìm ra một cách tốt hơn.

Sơ chế quinoa theo cách truyền thống

Họ đã tới Peru và Brazil để tìm hiểu về chế biến máy móc cho các mặt hàng khác và cố gắng xây dựng thiết bị quinoa của riêng mình dựa trên máy làm lúa mạch. Trong những năm 1990, thế giới bên ngoài đã bước vào. Liên hợp quốc tài trợ xây dựng nhà máy chế biến, và năm 2005, Mỹ và Đan Mạch đã giúp phát triển các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả và chất lượng.

Cuối cùng người Mỹ đã nắm được cái kết câu chuyện. Quinoa đã cất cánh ở Mỹ trở tạo thành một xu hướng thực phẩm bổ dưỡng lan tỏa qui mô toàn cầu và đến 2013 quinoa được cả thế giới tôn vinh thông qua sự kiện “The international year of Quinoa”


Bài dịch được trích ra từ bài viết tại trang web: http://www.alternet.org

Summary
Nguồn gốc và lịch sử phát triển của hạt quinoa
Article Name
Nguồn gốc và lịch sử phát triển của hạt quinoa
Description
Lịch sử phát triển hạt quinoa là một câu chuyện dài từ được tôn sùng từ hàng ngàn năm trước, bị lãng quên rồi cuối cùng trở lại mạnh mẽ.
Author
Publisher Name
Publisher Logo

Comments

Comments

//googleads.g.doubleclick.net/pagead/viewthroughconversion/879900376/?guid=ON&script=0